واردات تخمه آفتابگردان یکی از حوزه‌های مهم در بخش کشاورزی و صنایع غذایی ایران است. تخمه آفتابگردان به‌عنوان یک محصول مصرفی پرطرفدار، هم در صنایع غذایی و هم در بازار خشکبار مورد استفاده قرار می‌گیرد. به دلیل نیاز بازار و مصرف بالای داخلی، واردات این محصول از کشورهای مختلفی از جمله روسیه، اوکراین، چین، بلغارستان و ترکیه انجام می‌شود. برای واردات این کالا، شناخت دقیق مراحل واردات، فرآیند ترخیص، مدارک موردنیاز، تعرفه‌ها، مجوزها و روش‌های حمل‌ونقل ضروری است.

۱. کد تعرفه (HS Code) تخمه آفتابگردان

کد تعرفه گمرکی تخمه آفتابگردان بسته به شرایط فرآوری، پوست‌دار بودن یا نبودن و خام یا بو داده بودن متفاوت است. مهم‌ترین کدهای تعرفه عبارت‌اند از:

• تخمه آفتابگردان خام و پوست‌دار:

HS Code: 12060010

• تخمه آفتابگردان خام بدون پوست:

HS Code: 12060020

• تخمه آفتابگردان بوداده یا فرآوری‌شده:

HS Code: 200819

این کدها در تعیین حقوق ورودی، تعرفه و نیاز به اخذ مجوزها نقش مهمی دارند.

۲. مجوزهای لازم برای واردات تخمه آفتابگردان

برای واردات تخمه آفتابگردان، معمولاً دریافت چند مجوز اصلی ضروری است:

۱. مجوز قرنطینه نباتی وزارت جهاد کشاورزی

به دلیل ماهیت کشاورزی محصول، کنترل آفات، بیماری‌ها و میکروارگانیسم‌ها ضروری است.

۲. گواهی بهداشت نباتی (Phytosanitary Certificate)

این گواهی باید از کشور مبدا صادر شده و نشان دهد محصول سالم و عاری از آفت است.

۳. مجوز استاندارد (در صورت ورود برای مصارف غذایی)

سازمان استاندارد کیفیت و سلامت محصول را بررسی می‌کند.

۴. ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت

جهت واردات تمامی کالاهای کشاورزی ضروری است.

۵. کارت بازرگانی فعال

شرط اصلی واردات هرگونه محصول تجاری، داشتن کارت بازرگانی معتبر است.

۳. مراحل کامل واردات تخمه آفتابگردان

در فرآیند واردات تخمه آفتابگردان، مراحل زیر باید طی شود:

مرحله اول: پیدا کردن تأمین‌کننده معتبر (Supplier)

انتخاب تأمین‌کننده از کشورهایی مانند روسیه، ترکیه و چین که کیفیت محصول آنها ثابت شده است.
مدارکی که در این مرحله باید دریافت شود:

• پروفرما اینویس (Proforma Invoice)

• گواهی کیفیت (Quality Certificate)

• نمونه محصول جهت تست (در صورت نیاز)

مرحله دوم: ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت

پس از دریافت پروفرما، واردکننده باید اطلاعات کامل کالا شامل:

• کد تعرفه

• ارزش کالا

• مشخصات فروشنده

• نحوه پرداخت

• روش حمل‌ونقل

را در سامانه ثبت کند و مجوزهای سیستمی لازم را دریافت نماید.

مرحله سوم: تأمین ارز و پرداخت به فروشنده

در این مرحله از طریق:

• حواله ارزی

• صرافی

• یا توافق Free Zone
  پرداخت انجام می‌شود.

مرحله چهارم: حمل‌ونقل کالا به ایران

روش‌های حمل تخمه آفتابگردان:

۱. حمل دریایی (مرسوم‌ترین روش)

• از بنادر روسیه، چین، اوکراین

• مقصد: بندرعباس، بندر امام، بندر انزلی

۲. حمل زمینی

• واردات از ترکیه، آذربایجان و روسیه

• تحویل در مرز بازرگان، آستارا و لطف‌اله

۳. حمل ریلی

• مناسب برای خریدهای حجیم از روسیه یا قزاقستان

اسناد حمل شامل:

• بارنامه (B/L)

• بیمه‌نامه

• پکینگ لیست

• فاکتور نهایی

۴. مدارک لازم برای ترخیص گمرکی تخمه آفتابگردان

برای ترخیص از گمرک، مدارک زیر ضروری است:

۱. کارت بازرگانی

2. ثبت سفارش تأیید شده

3. قبض انبار گمرک

4. اصل بارنامه

5. فاکتور نهایی (Commercial Invoice)

6. پکینگ لیست (Packing List)

7. گواهی بهداشت نباتی (Phytosanitary)

8. گواهی استاندارد (در صورت نیاز)

9. مجوز قرنطینه نباتی

10. اظهارنامه گمرکی

۵. مراحل ترخیص تخمه آفتابگردان از گمرک

در گمرک، فرآیند ترخیص شامل مراحل زیر است:

مرحله اول: اظهار کالا در سامانه EPL

کارگزار گمرکی اطلاعات کالا را در سامانه ثبت و اظهار می‌کند.

مرحله دوم: ارزیابی کارشناسان گمرک

• بررسی اسناد

• مطابقت کالا با تعرفه

• تعیین ارزش گمرکی

مرحله سوم: دریافت مجوزهای سازمان‌های هم‌جوار

• سازمان استاندارد

• وزارت جهاد کشاورزی (قرنطینه نباتی)

مرحله چهارم: پرداخت هزینه‌ها

واردکننده باید هزینه‌های زیر را پرداخت کند:

هزینه‌های ترخیص:

• حقوق ورودی

• مالیات و عوارض گمرکی

• هزینه انبارداری

• هزینه نمونه‌برداری و آزمایشگاه

• هزینه خدمات کارشناسی

• هزینه ترخیص‌کار

مرحله پنجم: صدور پروانه گمرکی

پس از تکمیل مراحل، پروانه سبز گمرکی صادر می‌شود.

مرحله ششم: خروج کالا از گمرک

کالا توسط کامیون از گمرک خارج و به انبار واردکننده ارسال می‌شود.

۶. هزینه‌های واردات تخمه آفتابگردان

هزینه‌های کلی واردات شامل موارد زیر است:

۱. هزینه خرید کالا از کشور مبدا

بر اساس مقدار، کیفیت و نوع تخمه.

۲. هزینه حمل‌ونقل بین‌المللی:

• حمل دریایی: ارزان‌تر

• حمل زمینی: سریع‌تر

• حمل ریلی: برای حجم بالا مناسب

۳. حقوق ورودی و تعرفه گمرکی

برای تخمه آفتابگردان خام معمولاً بین ۵ تا ۱۵ درصد (بسته به سیاست‌های سالانه).

۴. مالیات بر ارزش افزوده

۹ درصد ارزش CIF

۵. هزینه‌های گمرکی و خدماتی

• انبارداری

• تخلیه و بارگیری

• آزمایشگاه

• خدمات فورواردری و ترخیص

۶. هزینه ترخیص‌کار گمرکی

۷. نکات مهم در واردات تخمه آفتابگردان

• حتماً کیفیت محصول (ریزه‌بودن، درصد چربی، تازگی) بررسی شود.

• از فروشندگان دارای سابقه معتبر خرید کنید.

• قبل از خرید، از تعرفه سالانه و شرایط مجوزها استعلام بگیرید.

• در خریدهای بزرگ به‌صرفه‌ترین روش حمل، دریایی است.

• میزان آلودگی یا آفت محصول نقش مهمی در تایید قرنطینه دارد.